ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Ν. ΚΑΝΕΛΛΑΚΗΣ (1840-1916) Ο αυτοδίδακτος λόγιος της Χίου και η πολύπλευρη προσφορά του στο χιακό πολιτισμό

ΧΙΟΣ : Νέες Χιακές ΕκδόσειςΔρος Αθηνάς Κ. Ζαχαρού-Λουτράρη Του Γιώργου Φωτ. Παπαδόπουλου- Τακτικού μέλους της Ένωσης Ελλήνων Λογοτεχνών             Πραγματικά βρίσκεται κανείς σε δυσχερή θέση, όταν επιδιώκει να προβάλλει ή να παρουσιάσει λαμπρές εκδόσεις που, μόνο με διδακτορικές διατριβές θα μπορούσαν να συγκριθούν (για να μην πω ότι, οι διδακτορικές διατριβές μπροστά τους είναι …μικρές!!!).            Τέτοιου είδους πονήματα είναι και αυτά της εκλεκτής Διδάκτορος Ιστορίας και Αρχαιολογίας, εριτίμου κυρίας Αθηνάς Κ. Ζαχαρού- Λουτράρη που, εδώ και έτη πολλά έρχονται, κατά περιόδους, στο φως της δημοσιότητας. Πρόκειται για κείμενα πολύ προσεγμένα, μελετημένα υπό το πρίσμα της Ιστορίας, που συνιστούν έναν φιλολογικό και συνάμα λαογραφικό πλούτο, τόσο για κάθε ειδήμονα, αλλά και μια παρακαταθήκη πνευματική για τις μετέπειτα γενιές.            Πρόσφατα, ήλθε σε κυκλοφορία μια μνημειώδης έκδοση 7 τόμων, που συνέγραψε και επιμελήθηκε η Δρ. Αθηνά Κ. Ζαχαρού- Λουτράρη για τον Κωνσταντίνο Ν. Κανελλάκη (1840-1916), τον αυτοδίδακτο λόγιο της Χίου με την τεράστια, πολύπλευρη προσφορά στο χιακό πολιτισμό.            Όπως η ίδια η συγγραφέας σημειώνει στο οπισθόφυλλο του Α’ τόμου της σειράς: “Ο Χιώτης αυτοδίδακτος λόγιος Κ. Κανελλάκης υπήρξε πολύπλευρη προσωπικότητα με πολύτιμο έργο σε πολλούς τομείς. Είναι περισσότερο γνωστός για τις λαογραφικές του εργασίες, αλλά στη μνήμη των προγόνων του έμεινε ως αρχαιολόγος και ξεναγός όσων σπουδαίων έφταναν στο νησί και ως αυτός που έφτιαξε τον πρώτο χάρτη της Χίου. Ήταν ο “Σιόρ Κωστής”, ο σύντροφος του Ψυχάρη, ο οποίος τον χαρακτηρίζει ως “Ρωμιό από τους σπάνιους, που δε μοιάζει με τους άλλους* έχει περιέργεια ο νους του κι όλο θέλει να μάθη”. Όπως εύστοχα τον σκιαγραφεί ο Η. Pernot ήταν ταυτόχρονα “ιστορικός, γλωσσολόγος, λαογράφος, νομισματολόγος, παλαιογράφος, επιγραφικός, τοπογράφος, έμπορος έργων τέχνης, καλλιεργητής, επίτροπος των χωρικών που κατέβαιναν στην πόλη και οδηγός των ξένων που ανέβαιναν στα χωριά”. Και ακόμα πρωτοστάτησε στην ίδρυση του Παρθεναγωγείου Νενήτων, το οποίο διηύθυνε ως έφορος για τριάντα χρόνια, άφησε σημαντικό συγγραφικό έργο, δημοσιευμένο και χειρόγραφο, καλλιτεχνικές δημιουργίες και πολλά άλλα, στα οποία διακρίθηκε, παρά την έλλειψη σπουδών, με σκληρή δια βίου προσωπική μελέτη. Από τους φακέλους με τα κατάλοιπα των εγγράφων του, που ανακαλύφθηκαν στη Βιβλιοθήκη “Κοραής”, κυρίως επιστολές, πολλές από σημαίνοντα πρόσωπα, γίνονται γνωστά στοιχεία για τη ζωή και το έργο του και φωτίζονται πολιτικά, κοινωνικά, οικονομικά, πνευματικά και άλλα γεγονότα της χιακής και ευρύτερης ιστορίας”.            Όπως, λοιπόν, μπορεί να συμπεράνει κάθε αναγνώστης του έργου αυτού, της Δρος Αθηνάς Λουτράρη, η σπουδαιότητά του είναι τεράστια, τόσο διότι αναδεικνύει μια –εν πολλοίς– άγνωστη στο ευρύ κοινό προσωπικότητα της χιακής πραγματείας όσο και για το ότι μας παρέχει πληθώρα στοιχείων, γεγονότων και καταστάσεων της χιακής κοινωνίας το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα και τα πρώτα έτη του 20ού.            Η παρουσίαση των τόμων είναι εξαιρετική. Η συγγραφέας έχει φροντίσει με μεγάλη επιμέλεια να εισάγει τον αναγνώστη στα επιμέρους θέματα. Μετά την εισαγωγή παραθέτει αυτούσια κείμενα του Κ. Κανελλάκη (σε γραπτό λόγο, αλλά και ψηφιακές, σύγχρονες φωτογραφίες, πλησίον του κειμένου), ενώ συνεχίζει με τον συμπερασματικό λόγο και την παράθεση κειμένων άλλων φυσικών προσώπων που αναφέρθηκαν στην προσωπικότητα του περιγραφομένου ανδρός.            Η βιβλιογραφία, όπως και το φωτογραφικό υλικό, που παρατίθενται, είναι πλούσια και είναι ευκρινές ότι αποτελούν προϊόν πολυετούς έρευνας και μόχθου.            Την εκδοτική παραγωγή ανέλαβε το Καλλιτεχνικό Τυπογραφείο-Εκδοτικός Οίκος “Άλφα Πι” του φίλου Γιάννη Παληού και των συνεργατών του που, πάντοτε και ακατάπαυστα στο διάβα του χρόνου, μας προσφέρουν ποιοτικές εκδόσεις, βιβλία “αξιοζήλευτά”, που αποπνέουν πνευματικό λόγο, αλλά και την γλυκιά οσμή του τυπογραφείου, αυτή που θρέφει τον αναγνώστη και του δίδει τη δυνατότητα να διακρίνει το ποιοτικό βιβλίο. Δίχως αυτή την οσμή, εμείς οι “γραφιάδες” δεν μπορούμε να ζήσουμε, ούτε μας “γεμίζει” η παρουσίαση κειμένων από το διαδίκτυο και τα κοινωνικά μέσα δικτύωσης. Το βιβλίο μας θρέφει! Η αλήθεια είναι ότι, το Τυπογραφείο “Άλφα Πι”, μας συνήθισε στις ποιοτικές εκδόσεις και δύσκολα θα “συμβιβαστούμε” πλέον με κάτι άλλο!            Όμως, ας δούμε επιγραμματικά τους 7 τόμους της σειράς.Τόμος Α’- Βιογραφικά – Αλληλογραφία            Ο Α’ Τόμος απαρτίζεται από δυο επιμέρους θέματα: α) Η ζωή και το έργο του Κ. Κανελλάκη και β) Από την αλληλογραφία του Κ. Κανελλάκη. Αποτελείται από 250 σελίδες και περιλαμβάνει στοιχεία αφορώντα στη ζωή και τη βιογραφία του. Όπως πληροφορούμαστε, Χορηγός της έκδοσης του τόμου είναι η Δημόσια Κεντρική Ιστορική Βιβλιοθήκη Χίου “ΚΟΡΑΗΣ”.Τόμος Β’- Το Παρθεναγωγείο Νενήτων            Ο Β’ Τόμος αναφέρεται αποκλειστικά στο Παρθεναγωγείο Νενήτων Χίου, στην ίδρυση του οποίου πρωτοστάτησε ο Κ. Κανελλάκης και ως έφορος διηύθυνε επί 30 χρόνια. Αλληλογραφία, ιστορικά στοιχεία της δομής, δωρεές, στατιστικά, διδακτική. Αποτελείται από 270 σελίδες και Χορηγός της έκδοσής του είναι η ερίτιμος Κα Μαριέλλα Βαρώνη, Πρόεδρος του Γυναικείου Συνδέσμου “Οι Φίλοι του Χιώτικου Χωριού”, Β’ Αντιπρόεδρος ΟΧΣΑ, Γενική Γραμματεύς της Ελληνικής Φιλολογικής Εταιρείας Κλασικών Σπουδών.Τόμος Γ’- Το Γλωσσολογικό και Λαογραφικό Έργο            Ο Γ’ Τόμος περιλαμβάνει δυο μέρη: α) Το γλωσσολογικό έργο του Κ. Κανελλάκη και β) Το λαογραφικό έργο του Κ. Κανελλάκη. Αποτελείται από περίπου 180 σελίδες και εμπεριέχει, μεταξύ άλλων, το Χιακό Λεξικό του Κ. Κανελλάκη, Έμμετρα έργα του, Ποιήματα, Προσευχές, Πεζά, Παροιμίες, Αινίγματα, Ευχές, Έθιμα, Παραδόσεις, Παραμύθια, Γνώμες, Προλήψεις, Δεισιδαιμονίες, κ.α.Τόμος Δ’- Το Αρχαιολογικό και Ιστορικό Έργο            Ο Δ’ Τόμος αναφέρεται στις κάθε είδους επιγραφές που κατέγραψε ο Κ. Κανελλάκης (Αρχαίες, Γενουάτικες, Χριστιανικές, Οθωμανικές), σε αρχαίους τάφους, συλλογές νομισμάτων, Μελέτες για μνημεία της Χίου, Ιερούς Ναούς και Μονές, Ανάγλυφα, Οικόσημα, Φρούρια και Πύργους, αλλά και τη δραστηριότητά του ως επιμελητής του Αρχαιολογικού Μουσείου Χίου. Αποτελείται από 200 σελίδες και Χορηγός της έκδοσής του είναι η Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου- Περιφερειακή Ενότητα Χίου.Τόμος Ε’- Το Τοπογραφικό και Χαρτογραφικό Έργο             Ο Ε’ Τόμος περιλαμβάνει δυο μέρη: α) την Τοπογραφία και β) την Χαρτογραφία. Στην Τοπογραφία παρουσιάζονται ερωτηματολόγια με τις απαντήσεις τους από διάφορα χωριά της Χίου, ενώ στην Χαρτογραφία γίνεται εκτενής μνεία και παρουσίαση χαρτών και διαγραμμάτων διαφόρων περιοχών της πόλεως αλλά και της νήσου Χίου. Αποτελείται από 190 σελίδες και Χορηγός έκδοσης του τόμου είναι το Ομήρειο Πνευματικό Κέντρο Δήμου Χίου.Τόμος ΣΤ’- Το Έργο του ως Συλλέκτη και Μελετητή Παλαιών Χειρογράφων             Ο ΣΤ’ Τόμος αναφέρεται στα χειρόγραφα του Κ. Κανελλάκη, σε παλαιούς Κώδικες, Επιστολές Εκκλησιαστικής Αλληλογραφίας στη Χίο, Χειρόγραφα για σημαντικά γεγονότα της Χίου (σφαγές του 1822, σεισμοί του 1881, απελευθέρωση του 1912, κ.α.), για το Σκυλίτσειο Νοσοκομείο, Δάνεια-Τράπεζες, Οθωμανικά χειρόγραφα. Αποτελείται από 170 σελίδες και Χορηγός έκδοσης του τόμου είναι οι Εκδόσεις “Κατάρτισις” της Ιεράς Μητροπόλεως Χίου, Ψαρών και Οινουσσών.Τόμος Ζ’- Άγνωστα Στοιχεία για τη Μαστίχα κατά την τελευταία Οθωμανική περίοδο            Ο Ζ’ Τόμος περιέχει ονομαστικούς καταλόγους των δηλωμένων μαστιχοπαραγωγών ανά χωριό στη νότια Χίο, με την αντίστοιχη ποσότητα παραγωγής μαστίχας, στοιχεία για τη φορολογία των Μαστιχοχωρίων, καθώς και αναφορές γύρω από ζητήματα που αφορούσαν τη διοίκηση των νοτιοχώρων και τα προβλήματα που αντιμετώπιζαν οι κάτοικοί τους. Αποτελείται από 160 σελίδες και Χορηγός έκδοσής του είναι η Ένωση Μαστιχοπαραγωγών Χίου.*****************************************************            Την Δρα Ιστορίας και Αρχαιολογίας Κα Αθηνά Κ. Ζαχαρού- Λουτράρη και τον εκδότη Γιάννη Παληό, θερμά ευχαριστώ, για την επίδοση ενός αντιτύπου εκάστου τόμου της 7τομης σειράς, τιμής ένεκεν, ευχόμενος υγεία και καλή συνέχεια στις φιλότιμες και ευγενικές τους προσπάθειες.-Γιώργος Φωτ. Παπαδόπουλος

Latest..

ΤΟ ΦΙΛΑΝΘΡΩΠΙΚΟ ΕΡΓΟ ΤΗΣ ΜΗΤΡΟΠΟΛΗΣ

ΧΙΟΣ : Η Ἱερά Μητρόπολις Χίου, Ψαρῶν καί Οἰνουσσῶν διηκόνησε τούς ἐν περιστάσει ἀδελφούς μας κατά τίς ἡμέρες τοῦ Ἁγίου Πάσχα. Ἡ διακονία αὐτή δέν περιορίζεται μόνο γιά τίς ἡμέρες … [Read More...]