Ο ΟΜΗΡΟΣ, Ο ΟΜΕΡ, Ο ΟΜΑΡ, Η Κα ΓΙΑΤΡΑΚΟΥ ΚΑΙ Η ΤΟΥΡΙΚΙΚΗ ΦΙΛΟΛΟΓΙΑ

ΧΙΟΣ :
Παρά το γεγονός ότι δεν παρακολουθώ με… «φανατισμό» τις εκδηλώσεις της Ομηρικής Ακαδημίας (διάβαζε… τις εκδηλώσεις της κ. Γιατράκου)[1] εντούτοις αν υποπέσει κάτι στην αντίληψή μου… δεν το αφήνω. Έτσι μέσα στα χαρτιά μου βρήκα και ξεχώρισα την ομιλία ενός Καθηγητού Πανεπιστημίου(;) ο οποίος δεν την υπογράφει μεν αλλά κάνει παραπομπές (χειρόγραφες σημειώσεις) στην Τουρκική γλώσσα στο κείμενο που μου έδωσε, κι αυτό με κάνει να υποθέσω ότι επειδή τα Τούρκικα που γράφει είναι τέλεια, πιθανώς να κατάγεται από την Τουρκία!…
Τέλος πάντων επειδή η ομιλία του ήταν 6,5 τυπογραφικές σελίδες, εγώ θα περιοριστώ πολύ περιληπτικά στα κυριότερα σημεία της. Αναφέρει λοιπόν ο ομιλητής ότι η Λόγια Λογοτεχνία (Divan Edeliyati) έχει τις ρίζες της στην προ του εξισλαμισμού των Τούρκων (10ος αιώνας) αραβική ποίηση, η οποία εξελίχθηκε από τους Πέρσες και τους Άραβες. Το ίδιο συμβαίνει και με την οθωμανική γλώσσα όπου μεγάλη επίδραση έχει και η αραβική και η περσική γλώσσα. Οι Πέρσες και Άραβες ποιητές ήλθαν σε επαφή με την αρχαία ελληνική γραμματεία όχι απευθείας αλλά μέσω μεταφράσεων των κειμένων στην αραβική. Αυτό συνέβη την εποχή του λεγόμενου Μεγάλου Μεταφραστικού Κινήματος στα αραβικά (8ος-10ος αιώνας – οι Βυζαντινοί κληρονόμησαν, διέσωσαν και μεταλαμπάδευσαν τα κείμενα της αρχαίας ελληνικής γραμματείας).
Αντιγράφω: «Οι Άραβες ήλθαν σε επαφή με τα έργα του Αριστοτέλη, του Πλάτωνα, του Πτολεμαίου και του Γαληνού, και σχολίασαν τη σκέψη των αρχαίων φιλοσόφων, εισήγαγαν νέους όρους στην επιστήμη, όπως άλγεβρα[2], αλγόριθμος, αλχημεία, αλκοόλ και δεκάδες άλλους όρους που προέρχονται από την αραβική γλώσσα και την αραβική επιστημονική παράδοση. Έτσι, έχοντας ως θεμέλιο τον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό, δημιούργησαν τον αραβικό πολιτισμό».
Και συνεχίζω: «Με αυτή την επαφή γεννήθηκαν πολύ σημαντικοί Άραβες φιλόσοφοι. Ο Abu Al Kindi (801-873 μ.Χ.), ο οποίος γεννήθηκε στη Μεσοποταμία και ονομάστηκε “φιλόσοφος των Αράβων”. Επηρεάστηκε από τον Αριστοτέλη κυρίως και ασχολήθηκε με την ιατρική και τη μουσική. Άλλοι διάσημοι Αριστοτελικοί ήταν ο Αβικένας, ο Αβερρόης, ο Αλ-Αραμπί κ.α. (όλοι πριν το 1240)».
Όμως φαίνεται ότι οι Άραβες δεν άγγιξαν ούτε τον Όμηρο, ούτε το Θουκυδίδη, ούτε το Σοφοκλή, ούτε τον Ευριπίδη κλπ. αρχαίους συγγραφείς και ποιητές, όπως αναφέρει η εξαίρετη Βυζαντινολόγος Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ και ο ιστορικός Σπύρος Βρυώνης. Οι μουσουλμάνοι επέλεγαν τα αρχαία ελληνικά κείμενα που ήθελαν να μελετήσουν ανάλογα με τις ανάγκες τους. Ένεκα τούτου διάλεξαν στις μεταφράσεις τους κείμενα που είχαν σχέση με τη φιλοσοφία, τη γεωγραφία, τη μουσική, τα μαθηματικά και την ιατρική (πάντα κατά τον ιστορικό Σπύρο Βρυώνη). Ιδιαίτερα η σκέψη του Αριστοτέλη επηρέασε βαθιά τους πνευματικούς κύκλους του ισλαμικού κόσμου.
Στοιχεία της ελληνικής μυθολογίας συναντάμε το 1839 που μας παραπέμπουν στον 15ο αιώνα (το 1839 άρχισε η μεταρρυθμιστική περίοδος του Τανζιμάτ). Κάποιοι αναφέρουν ότι την εποχή του Μωάμεθ του Κατακτητή, στη βιβλιοθήκη του Παλατιού Τοπκαπί υπήρχαν βιβλία με ελληνικά έργα, όπως η Ιλιάδα του Ομήρου και η Θεογονία του Ησιόδου στην ελληνική γλώσσα.
Κατά τον 19ο αιώνα οι Οθωμανοί διανοούμενοι ήλθαν σε επαφή με την ελληνική μυθολογία μέσω της γαλλικής λογοτεχνίας (Ρακίνας, Μολιέρος, Κορνήλ, Βίκτωρ Ουγκώ κ.α.). Το 1916 εκδίδεται το έργο «Ελληνική Μυθολογία». Βέβαια, ορισμένοι εθνικιστικοί κύκλοι υπεστήριξαν ότι ο Όμηρος και ο Πυθαγόρας είχαν… τουρκική καταγωγή, κι ότι η λέξη Τροία έχει τούρκικη ετυμολογική προέλευση[3], λίγο αργότερα όμως όλες αυτές τις υπερβολικές γελοιότητες προσπάθησε να διορθώσει ο Τούρκος ιστορικός Ιλμπέρ Ορταϊλί.
Ακολούθως ο ομιλητής ανεφέρθη στις απόπειρες μεταφράσεων που έγιναν από αρκετούς Τούρκους από το 1839 μέχρι το 1899 της Ιλιάδας κυρίως (σ.σ. γιατί όχι της Οδύσσειας;).
Στον 20ο αιώνα έγινε απόπειρα (1918) να αποδοθεί σε πεζό λόγο και σε συνέχειες (περιληπτικά) η Ιλιάδα σε περιοδικό (Ömer Seyfettin) και το 1927 εκδόθηκε υπό μορφή βιβλίου το σύνολο της Ιλιάδας. Το βιβλίο γράφτηκε στα Τουρκικά με Οθωμανικούς χαρακτήρες και βασίστηκε στα γαλλικά.
Το 1940 έγινε μετάφραση της Ιλιάδας στα Τουρκικά αλλά με λατινικούς χαρακτήρες (δηλ. με το σημερινό αλφάβητο το οποίο υιοθετήθηκε το 1928 από την τότε Τουρκική Κυβέρνηση). Η μετάφραση του 1940, είναι η πέμπτη απόπειρα! Στις ραψωδίες 1 και 2 έχει προστεθεί και το πρωτότυπο Ελληνικό κείμενο.
Με τον τίτλο “Ilyada Ilyas Destom” («Το έπος του Ιλίου, Ιλιάδα»), η Ιλιάδα μεταφράστηκε από τον Ahmet Cevat Emre το 1957. Ο μετα­φραστής τιτλοφόρησε ως «Δόξα» (Şan) τις 24 ραψωδίες και τις αρίθμησε!
Επίσης, ολοκληρωμένη μετάφραση της Ιλιάδας έκανε και ο Arin (Saffet) Ergin το 1958. Ακολούθως ασχολήθηκαν με την Ιλιάδα (Ilyada) και την Οδύσσεια (Odesseia) η Azra Erhat και ο A. Kadir. Η Azra μετέφραζε και ο Kadir μετέτρεπε σε ποιητική μορφή.
Στη συνέχεια πολλοί Τούρκοι έγραψαν ποιήματα με εμπνεύσεις από την αρχαία ελληνική μυθολογία («Τα άλογα μπροστά στην Τροία» – Μελίχ Τζεβντέτ Αννάι, και «Οδυσσέας δεμένος στο κατάρτι» – Ιλχάν Μπερκ). Την ίδια εποχή έγινε μετάφραση της Ιλιάδα στα Κουρδικά στην Τουρκία!…
Κατά την άποψη του ομιλητού το γεγονός ότι η Τροία βρίσκεται σε μικρασιατικά εδάφη, αποτελεί πηγή εκμεταλλεύσιμη πολιτισμικά, οικονομικά, τουριστικά[4]!… Μόλις πέρυσι έγιναν τα εγκαίνια του νέου Μουσείου Τροίας.
Ο ομιλητής τελειώνοντας επανήλθε στον Ιλχάν Μπερκ και ανέφερε ότι ποιήματά του μεταφράστηκαν από τον ίδιο και εκδόθηκαν σε βιβλίο, δύο ημέρες πριν (σ.σ. από την ημέρα που ομίλησε στο Ομήρειο).
Λίγο πριν τις εκδηλώσεις της Ομηρικής Ακαδημίας (Απρίλιος του 2019), ο φίλος Πάνος Πιτσάκης είχε δημοσιεύσει στον «Πολίτη» μια εμπεριστατωμένη μελέτη με τίτλο «Ομηριάδα 1» και «Ομήρου Κυβελιάδα 2», στην οποία αναφέρει ότι «τον Όμηρο δεν τον “πήγαιναν”[5] οι επιστήμονες της εποχής εκείνης» (π.χ. ο Ηράκλειτος και ο Πλάτων). Ας μην ξεχνάμε όμως ότι και άλλοι από την πολιτική και πνευματική ελίτ της Αθήνας της εποχής εκείνης, όπως ο Δημοσθένης, δεν συμπαθούσαν τους Μακεδόνες, με αποτέλεσμα να τους χαρακτηρίζουν «βαρβάρους», όπως χαρακτηριστικά αναφέρει ο αείμνηστος Σαράντος Καργάκος.
Ο φίλος μου ο Πάνος ο Πιτσάκης έχει καλές ιδέες και έχει δουλέψει πολύ τον Όμηρο. Βέβαια είναι υπερβολικός σε μερικά πράγματα, όπως π.χ. με το Ναό της Κυβέλης. Θα του πρότεινα όλες τις γνώσεις του την επόμενη φορά που θα γίνει εκδήλωση για τον Όμηρο να προσπαθήσει να τις μεταφέρει στις νέες γενεές. Η αποχή από τις εκδηλώσεις δεν είναι η σωστή λύση. ΔΥΟ ΛΑΘΗ ΔΕΝ ΚΑΝΟΥΝ ΕΝΑ ΣΩΣΤΟ.

Πάντα με ΑΓΑΠΗ,
 
Αναστ. Ι. Τριπολίτης
Χιώτης Ιατρός
και φίλος του Ομήρου

Latest..