ΣΤΟΙΧΕΊΟ ΤΟΥ ΑΥΔΗΕΝΤΟΣ ΑΝΘΡΩΠΟΥ  ΤΟ ΓΡΑΜΜΑ – Ν

ΧΙΟΣ : Ίσως γίνομαι βαρετός να «ανακαλύπτω» και να παρουσιάζω συνεχώς λάθη στη χρήση της γλώσσας μας. Όμως πιστεύω ότι αυτό δεν προέρχεται από ιδιοτροπία, που ίσως υποθέσει κανείς, αλλά από βαθιά αγάπη για τη μητρική μας γλώσσα, η οποία έρχεται να προστεθεί μαζί με πολλές διαμαρτυρίες, πάνω σ’ ένα αναμφισβήτητο γεγονός.Είναι φανερό πως η αδιαφορία για τη γλώσσα η οποία εν πολλοίς προέρχεται από την εσφαλμένη αντίληψη ότι, τη γλώσσα του ο καθένας τη γνωρίζει από τη μάννα του, λογική που εμποδίζει στο να αφιερώσει κανείς χρόνο, και προσοχή στο τι ακούει, αλλά και πως πρέπει να εκφραστεί. Αυτό έχει ως επακόλουθο την μη τήρηση βασικών κανόνων της  γραμματικής και της σύνταξης, και  ως αποτέλεσμα, το λάθος να το θεωρούμε σωστό με τη δύναμη της συνήθειας που δημιουργεί η επανάληψη, και το χειρότερο να το καθιερώνουμε λανθασμένα!
Πολλές φορές σε ανάλογες ευκαιρίες επισημάνθηκε ότι η «γλώσσα δεν είναι μόνο για να καταλαβαινόμαστε», γιατί το καταλαβαίνω δεν σημαίνει κατ’ ανάγκην και αντιλαμβάνομαι ή εννοώ.
Όμως για να μη μακρηγορούμε, ας αρχίσουμε από μιά «παράληψη», που δυστυχώς θεωρείται αμελητέα και δεν λαμβάνεται υπ’ όψιν.
Αυτή είναι η σχεδόν ολοκληρωτική απουσία από τον προφορικό λόγο
-και όχι μόνο-, του τελικού –ν που κάποιοι  θεωρούν ότι είναι μόνο «μερικοί άμουσοι που το παραλείπουν και στις περιπτώσεις που είναι απαραίτητο». Όμως, η σχεδόν καθιέρωση της παράληψης αυτής, φανερώνει ότι κάποιοι είναι υπεύθυνοι, γι’ αυτό και δεν συγκινούνται καθόλου, όταν ακούνε ή διαβάζουν λέξεις όπως τη πόρτα, το τροχό, τη κάλτσα, το κήπο, τη πατρίδα καπ. Ή το χειρότερο δεν αντιλαμβάνονται την αξία του. Έτσι προτάσεις- προτροπές του τύπου «μη πατάτε το πράσινο» ή «…ενδιαφέρει όλο το κόσμο» που αν για κάποιους «δεν υποβαθμίζουν το λόγο», για κάποιους άλλους, υποβαθμίζουν… και την ακοή! και  πάνω απ’ όλα την ποιότητα της γλώσσας. Στο άκουσμα των παραπάνω φράσεων, το κάπως εξασκημένο αυτί θα ακούσει «μη bατάτε το πράσινο» ή «…ενδιαφέρει όλο dο gόσμο», που σημαίνει ότι το γράμμα –ν είναι απαραίτητο στοιχείο στον λόγο. Και εδώ έρχεται στη μνήμη μου η επισήμανση ενός φίλου, που σε σχετική συζήτησή μας, δεν μπορούσε να φανταστεί τον ήχο της καμπάνας να «κάνει ντι – ντα» και όχι «ντιν – νταν». Δηλ. ότι λείπει κάτι και αυτό είναι ένας μουσικός φθόγγος, που αλλοιώνει τον λόγο (στην περίπτωσή μας τον ήχο) και δημιουργεί παραφωνία ή κακοηχία. Έτσι σκεπτόμενος ο Νικηφόρος Βρεττάκος, μας λέει: «όταν κάποτε φύγω από τούτο το φως…συναντήσω τους αγγέλους, θα τους μιλήσω ελληνικά επειδή δεν ξέρουνε γλώσσες. Μιλάνε μεταξύ τους, με μουσική…»
Γι’ αυτό δεν μπορεί να αποδοθεί σωστά η μουσική χωρίς την αρμονία, την οποία δίδει η σωστή τοποθέτηση φωνηέντων και συμφώνων «εις μελίφθογγον κράσιν», (Αριστοτέλους Ποιητική 1447α21).
«Ώστε η ακοή να τέρπεται τοις μέλεσιν, ήδεται τοις ρυθμοίς, ασπάζεται τας μεταβολάς» (Διον. Αλικαρνασέως, Περί Συνθέσεως ονομάτων).
Για όλα τα παραπάνω -και όχι μόνο- η φωνή των ανθρώπων λέγεται
Αυδή, αλλά και οι άνθρωποι αυδήεντες. Και αν σήμερα δε την λέμε αυδή, λέμε απαύδησα, που σημαίνει έμεινα άφωνος, όπως το άσμα, και τον αοιδό (τραγουδιστή) καθώς και το αηδόνι. 
Είναι λογικό και αναγκαίο να επαναλάβουμε ότι το γράμμα –ν, δεν είναι μόνο ευφωνικό και ευφελκιστικό αλλά δίδει νόημα και στον λόγο, μέσω της νόησης. Γι’ αυτό και λέξεις βασικές όπως ο νους, (ρ. νοέω→ νέω = πλέω) η έννοια  (εν + νούς) και η διάνοια (δια + νούς) που κατά τον Πλάτωνα είναι «ο εντός της ψυχής διάλογος» συνάμα δηλώνει και ενέργεια που εξελίσσεται είτε ως σωφροσύνη είτε ως μνήμη, που κατά τον Αριστοτ. «Περί Ψυχής» «…και ο λόγος είναι το ίδιο και δίδουν νόημα στη ζωή».                                                                                                                                                                                                                                                                          
Άρα το Ν είναι βασικό στοιχείο στον λόγο και γι’ αυτό πρέπει να γράφεται έστω και αν δεν ακούγεται, γιατί η απουσία του -εκτός των άλλων -δημιουργεί παρανοήσεις. Επομένως η παρουσία του στηρίζεται στη λογική και δεν είναι «εκ περισσού». Αντιθέτως η  απουσία του δημιουργεί προβλήματα κατανόησης του. Μπορεί δε σύμφωνα με τον κανόνα σε μια λέξη να μην είναι απαραίτητο το –ν, και να μπορούμε να πούμε «το φρόνιμο παιδί», όμως δεν μπορούμε να πούμε «το φρόνιμο δάσκαλο». Έτσι είναι αναγκαίο το νι, να φυλάγεται παντού, ιδιαίτερα δε, είναι απαραίτητο στο άρθρο τον, την όπως και σύμφωνα με τον κανόνα, όταν μια λέξη ακολουθείται από κ, π, τ, ψ και προ φωνηέντων… κλπ.
Σχετικά με το γράμμα Ν, έχει γίνει πολύς λόγος, και όχι μόνο από γλωσσολόγους. Όμως, ο Αγαπητός Τσοπανάκης καθηγητής στο πανεπιστήμιο Θεσ/νίκης και ακαδημαϊκός, έκαμε την καίρια επισήμανση πως,  «…είναι βέβαιον ότι σήμερα η παρουσία του –ν στις εκθέσεις των μαθητών και των υποψηφίων για τις εισαγωγικές εξετάσεις, σημειώνεται ως λάθος από τους διορθωτάς…»! Έτσι ο «νοών νοείτο» σχετικά με την αντιμετώπιση της γλώσσας, που, όπως επισημαίνει ο  Οδυσ. Ελύτης  «…κανένας Ηρώδης δεν θα τολμούσε να διατάξει τέτοια γενοκτονία όπως αυτή του τελικού –ν, εκτός και αν του ’λειπε η οπτική του ήχου…» 
Ας αφήσουμε λοιπόν τον ήχο να ηχεί ως μουσική, και όχι να αντηχεί ως βοή ή θόρυβος που  σκεπάζει και κολοβώνει τον λόγο στην παράλογη άμουση & ταραγμένη εποχή μας.
Ίσως είναι παράλογο να περιμένει κανείς ακόμα από την πολιτεία να παρέμβει για τη σωστή διδασκαλία στη χρήση της γλώσσας;
Θα υπάρξει* παρέμβαση; Ή να υποθέσουμε ό γέγονε γέγονε…
*(για τη χρήση του ρ. υπάρχω, θα αναφερθούμε σε επόμενο σημείωμα)
Σημείωση
Το κείμενο αυτό έχει δημοσιευτεί και στις “απόψεις” της “Αλήθειας” πριν δέκα περίπου χρόνια. Όμως θεωρώ σκόπιμη την επαναδημοσίευσή του, όσο για τους λόγους που αναφέρονται στο κείμενο, αλλά και για τη διαπίστωση ότι η κατάσταση (ως προς αυτό)…χειροτερεύει!

                                                                   

Latest..