Ονομαστική γιορτή και ηλεκτρονικές ευχές

ΚΑΛΥΜΝΟΣ:

Γράφει ο Γιάννης Θ. Πατέλλης
Βρισκόμαστε στην εορταστική περίοδο των Χριστουγέννων και της Πρωτοχρονιάς του σωτηρίου έτους 2021. Ο τρόπος, βέβαια, πού γιορτάζεται αυτή σήμερα, μοναδικός στη ζωή μας μέχρι τώρα, με σκληρά απαγορευτικά μέτρα λόγω της πανδημίας, δημιουργεί μια πρωτόγνωρη ατμόσφαιρα. Βιώνουμε πολύ δύσκολες καταστάσεις
σε όλο το φάσμα της προσωπικής, κοινωνικής και επαγγελματικής μας πορείας. Όποτε βγούμε από το σπίτι, μετά το απαραίτητο sms, κυκλοφορούμε με μάσκες και χαιρετιόμαστε από απόσταση. Για να μας επιτραπεί να φτάσουμε στην πόρτα κάποιου καταστήματος, χρειαζόμαστε φροντιστήριο εκμάθησης της διεθνούς ορολογίας: «Click away» κλπ…                           
Τώρα, πλέον, τα πάντα διεκπεραιώνονται μέσω του υπολογιστή, του τάμπλετ ή του κινητού τηλεφώνου: Η τηλεκπαίδευση των παιδιών, η οποία προσπαθεί να υποκαταστήσει τα κλειστά σχολεία, τα ψώνια από το σούπερ μάρκετ, οι ιατρικές υπηρεσίες, οι τραπεζικές εργασίες, τα πιστοποιητικά από τις δημόσιες υπηρεσίες.                                              
Τη χρονική αυτή περίοδος, τη γιορταστική, ρέουν σε αφθονία και οι ευχές. Δεν αφορούν μόνο τα Χριστούγεννα και την Πρωτοχρονιά αλλά και πολλές ονομαστικές γιορτές, αν και αυτές υπάρχουν πάντα σε αφθονία όλους τους μήνες του χρόνου, στο ετήσιο εκκλησιαστικό καλαντάρι.                                                            
Σπρώχνοντας το χρόνο καμιά τριανταριά χρόνια πίσω, τον περασμένο πια αιώνα, η ονομαστική γιορτή είχε σημαντικό ρόλο στον ετήσιο κύκλο της ζωής μας. Οι ρίζες της απλώνονταν στο εορτολόγιο της θρησκευτικής μας παράδοσης, στο βάπτισμα του παιδιού, συνήθως με το όνομα ενός αγίου της Εκκλησίας μας. Πολλές φορές το όνομα αυτό υπενθύμιζε τη συνέχεια του οικογενειακού δέντρου, στο μακρύ ταξίδι του μέσα στο χρόνο.                       
Στα παιδικά μου χρόνια, στην κάπως μακρινή εκείνη μεταπολεμική εποχή, ήμουν μέλος μιας πολύτεκνης οικογένειας. Η ονομαστική γιορτή του κάθε παιδιού, τότε, ξημέρωνε μέσα σε συνθήκες φτώχιας και στέρησης. Το μόνο δώρο που απολάμβανε το παιδί που γιόρταζε εκείνη τη μέρα, μέσα στην καθημερινή βαβούρα του σπιτιού, ήταν ευχές για πρόοδο στα μαθήματα.  Κάπου-κάπου η γιαγιά έβαζε κρυφά στο χέρι το «πεντάρικο», με το οποίο κερνούσαμε την άλλη μέρα στο σχολείο τους συμμαθητές με μια «μέντα». Τότε, μάλιστα, ζήτησα από τη γιαγιά μου μια χάρη. Να μου πει αν μπορούσα την ονομαστική μου γιορτή, «Ιωάννου του Προδρόμου και Βαπτιστού» 7 Ιανουαρίου, που συνήθως είχε κρύα και βροχές, να τη γιορτάζω στις 24 Ιουνίου, μαζί με τους  «φανούς του ‘Αη Γιάννη» και τις μεγάλες και λαμπερές καλοκαιρινές μέρες. Φάνηκε να αιφνιδιάζεται και μου υποσχέθηκε να το σκεφτεί και να μου απαντήσει. Σε λίγο καιρό όμως έφυγε από τη ζωή και η παράκλησή μου έμεινε αναπάντητη.           
Αργότερα, κάπου στη δεκαετία του 1960, όταν άρχισαν να επιστρέφουν στο νησί οι μετανάστες με τις δυτικότροπες συνήθειες, άρχισαν να εορτάζονται και τα γενέθλια, κυρίως με τα παιδικά και τα μαθητικά πάρτι, αφού ήταν κάτι που αφορούσε κυρίως τα παιδιά. Δεν είχε ακόμα ανατείλει η καθολική κυριαρχία του facebook, το οποίο αναγγέλλει και ετοιμάζει «πριν από μας για μας» τη γενέθλιο επέτειο μας. Δεν έχει κλονιστεί όμως στον τόπο μας, ακόμα και σήμερα, το ισχυρό έθιμο της ονομαστικής γιορτής. 
Εκείνη την παλαιότερη εποχή, σε μια τέτοια σημαντική μέρα, όπως η ονομαστική εορτή, το σπίτι φορούσε τα γιορτινά του. Απλωνόταν το καλό χαλί στο πάτωμα, έμπαινε στο τραπέζι το κεντητό σεμεδάκι και στολιζόταν ο μπουφές με αντίκες και ασημικά. Κάπου με το πέσιμο του ήλιου, όταν άναβαν τα πρώτα φώτα, κτυπούσε το κουδούνι για τις πρώτες επισκέψεις. Όσο περούσε η ώρα, ιδιαίτερα μετά το κλείσιμο των καταστημάτων, αν η γιορτή ήταν εργάσιμη μέρα, το σαλόνι του σπιτιού βίωνε το αδιαχώρητο. Συγγενείς, φίλοι, γείτονες, συνάδελφοι στη δουλειά, συγκεντρώνονταν για να ευχηθούν, στον εορτάζοντα ή την εορτάζουσα, «τα χρόνια πολλά».  Ένα απροσδιόριστο άγχος διαχεόταν στην αίθουσα, ανάμεσα σε ψιλοκουβέντα, κεράσματα και το συνεχές κουδούνισμα του τηλεφώνου του σπιτιού. Οι επισκέπτες βιάζονταν να κεραστούν για να πεταχτούν και σε άλλες βίζιτες, και ο εορτάζων να τελειώσει κάποια φράση του, ανάμεσα σε αλλεπάλληλα τηλεφωνήματα και ευχαριστίες για τις ευχές.                      
Φέτος, για τους γνωστούς λόγους, την ονομαστική μου εορτή την πέρασα «ηλεκτρονικά». Είχα άλλωστε πρωτότυπη παρέα:  το σταθερό τηλέφωνο, το κινητό, τα sms και τα e-mails. Οι περισσότερες τηλεφωνικές ευχές ήταν βέβαια από κοντινά μου πρόσωπα, του στενού οικογενειακού και φιλικού κύκλου. Σχέσεις ανοιχτές στην καθημερινότητα, ζεστές, ζωντανές, σε εξέλιξη. Δέχτηκα και κάποια τηλεφωνήματα από πρόσωπα που έχω πολύ καιρό να δω ή να μιλήσω.  Σχέσεις παγωμένες στο χρόνο, έτσι θα τις χαρακτήριζα. «Χαθήκαμε», αναφωνήσαμε στο τηλέφωνο και, πράγματι, έτσι ήταν. Κι όμως, αυτοί οι ξεχασμένοι άνθρωποι, οι λησμονημένοι στη σκιά του χρόνου, με τους οποίους κάποτε πορευτήκαμε παρέα και μετά χώρισαν οι δρόμοι μας και απομακρυνθήκαμε, με θυμήθηκαν στη γιορτή μου. Έκαναν το κόπο να μου τηλεφωνήσουν, άκουσα τη ζεστασιά της φωνής τους, δέχτηκαν και το δικό μου χαρούμενο επιφώνημα για την ανέλπιστη έκπληξη.  Χάρηκα και για μια χαμένη στο χρόνο φιλική σχέση, η οποία κυριολεκτικά ξεπετάχτηκε, όχι από τη στάχτη της, αλλά στην οθόνη του υπολογιστή, μέσω ενός e-mail. Μια σχέση που, «σαν έτοιμη από καιρό», ζήτησε να συνεχίσει από εκεί που κάποτε σταμάτησε. Δεν μπορώ να ξέρω, βέβαια, αν αυτά τα εορταστικά τηλεφωνήματα είχαν τη διάθεση επαφής και επανασύνδεσης παγωμένων σχέσεων ή θα κλειδωθούν και πάλι στο ντουλάπι της λησμονιάς.                                                                
Τελικά οι ανθρώπινες σχέσεις ακολουθούν περίπλοκους δρόμους και μεταβάλλονται κατά τρόπο μοναδικό και απρόβλεπτο. Ακόμα και ως ευχές μέσα από μια ονομαστική γιορτή.
Κάλυμνος, Ιανουάριος 2021.    
Ioannispatellis38@gmail.com                                                 

Latest..